Routine graag

De oproep naar meer rust en routine in het onderwijs is niet nieuw, maar klinkt de laatste maanden wel nadrukkelijker. Minister Demir stelde bij Terzake op 12 november 2026: “Als we een goed leerklimaat willen, dan moeten we opnieuw routines, rust en structuur durven installeren.” Klas in rust, het meest recente boek van Stefaan Vanparijs, voelt in die context als een geschenk — desnoods onder de kerstboom.

Het onderwerp sluit naadloos aan bij Stefaans expertise. Tijdens vormingen en schooltrajecten wist hij al talloze schoolteams te inspireren. Zijn vorige boek, Relaxed voor de klas, bood waardevolle inzichten en concrete handvatten, maar met deze nieuwe publicatie gaat hij nog een stap verder. Getuigenissen uit scholen verspreid over Vlaanderen, gecombineerd met zijn eigen ervaring als leerkracht, maken van dit boek een heldere, praktijkgerichte en bijzonder relevante uitgave.

Rustrooster

Doorheen elk hoofdstuk werkt Stefaan met krachtige metaforen, samengebracht in een zogenaamd rustrooster. Hij onderscheidt gedrag langs twee assen: opvallend versus onopvallend, en gespannen versus ontspannen. Aan dat kader koppelt hij zijn voorbeelden en reflecties. Na elk hoofdstuk worden de inzichten opnieuw in het rooster geplaatst, wat de lezer houvast biedt. De structuur waar hij in scholen voor pleit, past hij dus consequent toe in zijn eigen boek. Dat maakt Klas in rust tot een overzichtelijk naslagwerk dat elke onderwijsprofessional binnen handbereik zou moeten houden.

In elk hoofdstuk neemt Stefaan de lezer mee naar een andere plek, soms letterlijk, soms figuurlijk. Het traject loopt van Rust in jezelf over Rust in je groep en Rust op de speelplaats tot Rust in de gang, de eetruimte, aan de schoolpoort en uiteindelijk in je team. Elk deel bevat waardevolle insteken, maar mijn bijzondere interesse ging uit naar het eerste en het laatste hoofdstuk, omdat die het sterkst raken aan mijn eigen projecten.

Wat neem ik (onder andere) mee?

  1. Beelden als kaarsen, kookpotten, bosbranden en vuurwerkstokjes helpen om onrust te herkennen en passende interventies te kiezen. Zo kan een leerkracht na een conflict opnieuw rust vinden door bewust in te zetten op eigen sterktes of door te reflecteren in een dagboek. In gespannen situaties is het vaak helpend om tijd en ruimte te nemen — een time-out — zodra je voelt dat het conflict dreigt te escaleren.
  2. De uitspraak ‘Er zijn rustige leraren met onrustige groepen, maar er zijn geen rustige groepen bij onrustige leraren’ vat een essentiële waarheid samen. Leerkrachten zijn cruciale schakels binnen een school. Investeren in teamzorg en het vitaal houden van alle collega’s doorheen het schooljaar is dan ook een noodzakelijke voorwaarde om samen kwaliteitsvol onderwijs te realiseren. Zowel beginnende leerkrachten in de lente als doorwinterde collega’s  gaan momenten van twijfel door — en doen er goed aan om dan actief steunbronnen op te zoeken.
  3. Stefaan gaat moeilijke thema’s binnen schoolteams niet uit de weg. Hij bespreekt onder meer lastige gesprekken, crisissen en roddels. In de inleiding van het laatste deel geeft hij aan dat hij opkeek tegen het schrijven van deze pagina’s. Ik ben blij dat hij er toch voor ging, want net dit luik maakt het verhaal volledig en eerlijk.
  4. Doorheen Klas in rust is Stefaans herkenbare stijl aanwezig. Zijn woorden lezen als een gesprek met hem. De anekdotes zijn bovendien scherp en levensecht geschreven, wat ze niet alleen aangenaam maakt om te lezen, maar ook bijzonder bruikbaar. Ze zijn meer dan louter stilistische afwisseling. Ze verdiepen de inhoud.

Op mijn scholen

Zelf geef ik wiskunde — het mooiste vak ter wereld — in het SLC, een secundaire school in Bilzen. We zetten daar sterk in op routines en heldere afspraken. Ook met het oog op onze school haalde ik inspiratie uit dit boek. Toch was de school die tijdens het lezen voortdurend in mijn gedachten opkwam De Berk in Hasselt. Ik heb het voorrecht daar al meer dan een jaar mee te draaien als teamcoach en werk er een halve dag per week samen met het team van het buitengewoon basisonderwijs. Ook daar wordt intensief ingezet op maatwerk voor elke kleuter en leerling. Regels en verwachtingen zijn duidelijk, en in klassen en gangen heerst merkbare rust. Die aanpak herkende ik doorheen de pagina’s van Klas in rust. Verschillende afspraken kunnen zonder twijfel gelden als voorbeelden van good practice.

Dankzij mijn vormingen en trajecten kom ik op nog heel wat andere scholen en ook daar zie ik sterke praktijken die aansluiten bij Stefaans aanbevelingen. Ik vermoed dan ook dat dit boek bij veel lezers zal zorgen voor herkenning en bevestiging, en tegelijk zal aanzetten tot verdere actie. Klas in rust nodigt schoolteams uit om — via kleine, doordachte stappen — samen blijvend te bouwen aan rust, structuur en een krachtig leerklimaat.

Het boek van Stefaan vind je hier.
Een tijd geleden gingen Stefaan en ik in gesprek hier. 
Op zijn Youtube kanaal vind je trouwens nog heel wat meer inspiratie.